"Të huaj të këtushëm, vendës prej kushedi kah"*

Revistë për të rinjtë e Ballkanit

Në vendet e tyre të origjinës, në Bosnjë, Serbi ose Kosovë, - ata quhen "zviceranë". Në Zvicër, ashtu si gjithnjë, ata janë "ish-jugosllavë". Ç' janë këta të rinj të rritur midis dy kulturash? Me rastin e Konferencës vjetore të bashkëpunimit zviceran me Lindjen, DEZA u ka dhënë fjalën edhe këtyre - në formën e një reviste.

LAUSANNE. (10.11.06) Që nga shpërblimi i filmit të saj "Das Fräulein" (Zonjusha) me Leopardin e artë të Festivalit të filmit në Lokarno, regjisorja Andrea Staka gjendet nën dritën e prozhektorëve. Prandaj nuk befason fakti që në këtë revistë do të gjendet edhe një intervistë me të, nën titullin "Yougo - Verso". Ajo është me rrënjë kroate dhe boshnjake, ka lindur në Lucernë më 1973, ndërsa është rritur në Cyrih. Aktualisht jeton në Nju Jork. Ashtu si dhe më parë, ajo ndjehet si jugosllave, prandaj nuk është e rastit që në filmin e saj bëhet fjalë për migracionin.

Mijëra të rinj nga ish-Jugosllavia u arratisën në vitet 90 për shkak të luftërave në Ballkan për të gjetur strehim në Zvicër. Çfarë ka ndodhur me ta këta 10 vite? Ashtu si dhe grupimet e mëparshme migrative, ata u bënë secondos, që do të thotë, fëmijë të gjeneratës së dytë. Në vendlindjet e tyre ata tashmë i kanë humbur rrënjët, ndërsa këtu akoma nuk janë si në një shtëpi të vërtetë. Ata tani janë 15-, 20- ose 30-vjeçarë dhe vazhdojnë të mbajnë brenda vetes kujtimet për origjinën.

Ata janë rritur në Zvicër, këtu kanë formuar personalitetet e tyre dhe janë mësuar që të jetojnë me këtë identitet të dyfishtë: në njërën anë me prindërit e tyre serbë, kroatë, boshnjakë dhe kosovarë, ndërsa në anën tjetër, me kolegët e tyre të shkollës nga Gjeneva, Appenzelli ose Bazeli. Këtu konsiston fuqia e tyre dhe njëkohësisht edhe vështirësia e tyre për t'u integruar në Zvicër. Ata nuk duan të kthehen prapa, mirëpo në zemrat e tyre ata ndjehen ashtu si dhe më parë "ish-jugosllavë". Në Zvicër ata janë "të huaj të këtushëm", ndërsa në Ballkan, "vendës prej kushedi kah".

Reportazhet dhe dëshmitë

Si shikohen këta të rinj nga vendet e tyre të origjinës? Çfarë pengesash duhet të kapërcejnë për t'u integruar në Zvicër? Çfarë mendojnë ata për bashkatdhetarët e tyre që nuk kanë zgjedhur rrugën e mërgimit? Me reportazhet, dëshmitë dhe intervistat e saj, revista "Yougo - Verso" po përpiqet të kontribuojë në kuptimin e integracionit dhe të identitetit. Ajo përbën një platformë për këmbime midis të rinjve. Ajo u mundëson atyre për t'u shprehur lirisht, duke iu shmangur praksës që vetëm të moçmit të shprehen për të rinjtë. Nën drejtimin e gazetares Corinne Bloch, revista mbushet me shkrime të një duzine zviceranësh të rinj nga Ballkani. "Yougo - Verso" është një projekt që u krijua në kuadër të Konferencës vjetore të bashkëpunimit zviceran me Lindjen, e cila u mbajt në Lozanë me 3 nëntor. Qenë shtypur mbi 50.000 ekzemplarë për t'u shpërndarë si një nënfletë e gazetës së Waadtit, "24 heures" (24 orë).

*Shkëputur nga drama "Guri Ura, l'étranger d'ici", e Driton Kajtazit, autor shqiptar me rrënjë kosovare.

snc shqip:

bislim elshani

zvicra sot >>>

lajme nëntor 2006 >>>