Ndihma zhvillimore private: 11 miliardė franga nė vit nė botėn e jashtme

Afro njė milion tė huaj janė tė punėsuar nė Zvicėr. Shumė syresh kursejnė para pėr tė ndihmuar bashkėfamiljarėt nė shtėpi.

Dėrgesat e migrantėve - tė ashtuquajturat Remittances (=Dėrgesa parash) - pėr shumė vende tė varfra pėrfaqėsojnė njė burim tė rėndėsishėm tė ardhurash. Edhe bankat pėrfitojnė nga ky biznes nė rritje.

BERNĖ. (11.10.06) Fenomeni i Remittances nuk ėshtė aspak i ri. Punėmarrėsit emigrantė mbėshtesin familjet e tyre tė mbetura nė shtėpi, duke i kontribuar kėshtu luftės kundėr varfėrisė si dhe zhvillimit ekonomik tė vendit tė tyre tė origjinės.

Duke qenė se mungojnė tė dhėna tė sigurta lidhur me tė, shpesh kjo dukuri nėnēmohet. Ajo nuk zė vend fare nėpėr fjalimet pėr tė huajt dhe pėr migracionin.

"Fenomeni i Remittancės debatohet shumė rrallė", mendon Philippe Wanner, Profesor i Demografisė nė Universitetin e Gjenevės. "Mua mė duket se diskutimet zvicerane lidhur me ēėshtjen e migracionit janė tė pėrqendruara thellė nė aspektet e politikės sė brendshme, pa ezauruar me kėtė rast edhe pasojat pėr vendet nė zhvillim."

Forumi zviceran i studimeve pėr migracion dhe demografi (SFM) nė njė studim tė tijin ka shqyrtuar kėtė fenomen nė shembullin e Shqipėrisė. "Rasti i Shqipėrisė ėshtė interesant, ngaqė pjesėmarrja e transfertave nė para nga bota e jashtme nė produktin e saj nacional bruto (BIP) ėshtė shumė e lartė" - thotė Wanner, njė bashkėautor i studimit.

Qė nga viti 1989 emigrantėt shqiptarė i kanė kontribuar produktit nacional bruto me rreth 20%. Ndihmat e tyre financiare u kanė shkuar para sė gjithash familjeve krejtėsisht tė varfra, nėnave kujdestare fėmijėsh, pleqėve si dhe tė papunėve.

11 Miliardė franga kursime tė depozituara

"Secili migrant qė jeton nė Zvicėr i dėrgon afėrsisht 1000 franga nė vit nė shtėpi", shtjellon mė tutje Wanner. Nė rastin e 900.000 tė huajve (pa llogaritur kėtu punonjėsit ilegalė) profesori universitar vjen te njė rezultat qė pėrputhet goxha saktė me vlerėsimet e Bankės Botėrore.

Kjo e fundit nė raportin e saj niset nga fakti se nga Zvicra nė botėn e jashtme transferohen pėr ēdo vit 11 miliardė franga. Kėshtu Zvicra nė raportet ndėrkombėtare nė listėn e klasifikimit tė remittancės zė vendin e katėrt pas SHBA-ve, Arabisė Saudite dhe Gjermanisė.

Kjo shumė nuk i pėrmban, ndėrkaq, paratė e thata dhe mallėrat e konsumit qė migrantėt i marrin me vete kur shkojnė nė shtėpi. "Pjesa e luanit nga transferta e parave nga Zvicra depozitohet nėpėr vendet e ish-Jugosllavisė dhe nė Turqi" - ėshtė i bindur Wanner.

Ndihma zhvillimore private

Nuk ekziston, ndėrkaq, njė statistikė e sigurt lidhur me kėtė dukuri. "Ėshtė njė dėm i madh, ngase ky fakt kufizon shumė debatin lidhur me politikėn zhvillimore" - thotė Wanner.

Transferta e parave nga migrantėt ėshtė shumėfish mė e lartė se sa buxheti zyrtar i Zvicrės dedikuar ndihmės zhvillimore (rreth 1,7 mrd. fr. nė vit). Solidartiteti i migrantėve duket njė instrument i pėrshtatshėm i luftės kundėr padrejtėsive sociale, akoma mė shumė se sa ndihma zyrtare e autoriteteve.

Wanner, ndėrkaq, paralajmėron: "Transfertat e parave janė ēėshtje vendimesh private dhe nuk i zėvendėsojnė dot ndihmat ndėrkombėtare. Kėshtuqė kėtu duhet pasur kujdes."

Roli i bankave

Njė gjė duket e sigurtė: Transfertat e parave nga migrantėt kanė tendencė shtimi pėr tė ardhmen. Kėtė, tė paktėn, e parashikon Banka Botėrore.

Vendet pėrfituese mund t'i gėzohen kėtij fakti, ashtu si dhe agjensitė qė realizojnė transfertėn e parave. Kėrkesat pėr shėrbimet e tyre vazhdimisht po shtohen. Vetėm nė Spanjė numri i institucioneve monetare qė ofrojnė shėrbime tė tilla brenda pesė vitesh ėshtė katėrfishuar.

Gjithsesi me kėtė rast bėhen edhe abuzime. Kėtė pikėpamje, tė paktėn, e mbron deputeti socialdemokrat i kėshillit kombėtar Carlo Samaruga. Nė njė postulat tė tetorit 2005 ai kritikoi tarifat e larta qė inkasohen gjatė transfertės sė parave nga kėto agjensi dhe institucione monetare.

"Ky fakt pėrbėn njė skandal, sepse ka tė bėjė me njė grup tė thjeshtė popullsie si migrantėt, qė duan tė ndihmojnė nė shtėpi, dmth. aty ku zotėron varfėria" thotė Samaruga. Ai kėrkon, prandaj, njė vlerė tė lejuar maksimale tarifore.

(Burimi: swissinfo/ snc)

snc shqip:

bislim elshani

zvicra sot >>>

lajme tetor 2006 >>>