|
28%
osoba sa stanovanjem u
Svajcarskoj
u trenutku rodjenja bili
su
strane nacionalne pripadnosti
Oko
28% osoba sa boravkom u Svajcarskoj u trenutku rodjenja bili su
strane nacionalne pripadnosti: vise od jedne cetvrtine (576 700
lica) su se u toku njihovog zivota naturalizovali. U ovaj broj
od 350 000 stranih lica rodjenih u Svajcarskoj spadaju takodjer
i 32 500 dece ispod 15 godina, koji se svrstavaju pod trecu
generaciju. Socio-profesionalni status kao i porodicni nacin
zivota zavise mnogo od porekla: migranti i migrantkinje Istocne
Evrope i Balkana, uzevsi uopste, zive u porodicnim zajednicama
sa decom, dok u slucaju nemackih i francuskih migranata radi se
najcesce o usamljenim parovima. Tako izgledaju rezultati jedne
analize popisa stanovnistva realizovane od svajcarskog foruma sa
istrazivanje pitanja migracije i stanovnistva (SFM), narucene od
Saveznog statistickog zavoda (BFS) u Svajcarskoj u kojoj se
izvlaci bilans u vezi situacije migranata i migrantkinja u
Svajcarskoj kao i njihovih integracionih osobina.
snc
srpsko-hrvatski
bislim
elshani
Brojcana
aktualizacija stanovnistva stranog porekla u Svajcarskoj
BERN.
Cinjenica da je 20,5% (prema popisu iz 2000 godine: 1,5 miliona)
svajcarskog stanovnistva strane nacionalnosti, moze biti sam
uslovno pravi odraz migracione situacije u Svajcarskoj. Bolji
prikaz o ucescu osoba stranog porekla moze se stvoriti ako se
uzmu u obzir oko 526 700 lica koji su pri rodjenju posedovali
jedan strani pasos i koji su se kasnije naturalizovali. Vise od
9% svajcarskih pasosa podeljeni su prilikom naturalizacija, cime
se broj osoba sa stranom drzavljanstvom u trenutku rodjenja
povecava na 27,9%.
Na
osnovu podataka popisa stanovnistva iz 2000. godine, broj
stranih lica rodjenih u Svajcarskoj procenjuje se na oko 350
000. Ovde spadaju i 32 500 strane dece ispod 15 godina, koja
zive u porodicama koje imaju najmanje jednog roditelja rodjenog
u Svajcarskoj. Ova deca, po statistickoj definiciji, pripadaju
trecoj generaciji. Ovoj kategoriji treba dodati jos oko 2 500,
tek rodjene, dece. Ove vrednosti stoje malo ispod stvarnog broja
dece koja bi bila obuhvacena olaksavajucom naturalizacijom dece
iz trece generacije, ukoliko bi iducug septembra bile usvojeni
ovi predlozi.
Razlicit
udeo stranog stanovnistva po kantonima
Dok
je ukupno vise od polovine zenevskog stanovnistva (52%) u
trenutku rodjenja posedovalo jedan strani pasos, u kantonima
Waadt, Tessin i Basel-Stadt ovaj procenat se krece od 35% do
39%. Ovaj udeo je manji od 15% u kantonima Uri-ja,
Appenzell-Innerhoden-a i Nidwalden-a. Kvota procenata
naturalizovanih osoba po kantonima, s jedne strane odrazava
prisutnost stranaca po kantonima, a s druge strane i otvorenost
prema migrantima i migrantkinjama: ne cudi zato nimalo sto u
kantonima Basel-Stadt, Tessin i Zeneva, vise od 10% svajcarskih
drzavljanstava dolaze od naturalizacija, prema manje od 3% u
Uri-ju i Appenzell-Innerhoden-u. Udeo dece trece generacije
unutar celog stranog stanovnistva, samo u kantonima Soloturna
(3,5%), Aargaua i Turgaua (3,2%) premasuje 3%. Zbog ove niske
vrednosti, promena zakona za naturalizaciju ne bi imala znacajan
uticaj u raspodeli stanovnistva prema nacionalnosti.
Naturalizacija
kao faktor integracije
Oko
30% naturalizovanih osoba je rodjeno u Svajcarskoj, gde su
takodjer absolvirali i obavezno skolovanje. Vecina
naturalizovanih osoba je zenskog roda (64%), moze se reci, malo
starijih, znacajno integrisanih, kao na profesionalnom, tako i
na socio-kulturnom planu. Ova grupa stanovnistva obuhvaca osobe
koje zu podnele zahtev za naturalizaciju, ali i one koje su je
preko braka ili adoptacije dobile automatski. U svakom drugom
slucaju, naturalizovani su odlucili da zadrze, zajedno sa novim,
i pasos zemlje porekla. Oko 69 900 osoba poseduje dvostruko
svajcarsko-talijansko drzavljanstvo, 30 500
svajcarsko-francusko, 23 300 svajcarsko-nemacko i 9 000
svajcarsko-tursko.
Po
prvi put u Svajcarskoj registrovani su podaci i o jezicnim i
religioznim karakteristikama naturalizovanih lica. Oko 87%
koristi kao njihov glavni jezik jedan od domacih jezika koji su
u upotrebi. Ukupno 90% naturalizovanih upotrebljavaju jedan od
ovih jezika unutar porodice. Sto se tice religije, kod
naturalizovanih osoba najzastupljeniji su katolici (47%) dok
24.000 osoba (5%) pripadaju islamskoj zajednici, a 21 000 (4%)
pravoslavnoj.
Jezik
kao indikator integracije
Popis
stanovnistva dalje pokazuje koliko je velika takodjer i
sociokulturna raznovrsnost stranog stanovnistva. Moze se
primetiti jedan dosta jasan transfer od jedne generacije ka
drugoj sto se tice glavnog jezika komunikacije. Oko 58% i 88%
osoba koje su rodjene u inostranstvu, ali i osoba iz zemalja i
kontinenata gde se ne govori jedan od sluzbenih jezika
Svajcarske, deklarisu maternji jezik kao glavni jezik.
Naprotiv,
kao svoj glavni jezik, jedan od svajcarskih jezika,
upotreblajvaju 80% dece rodjene u Svajcarskoj od migrantskih
roditelja poreklom iz Spanije, 69% portugalske, 65% turske i 58%
jugoslovenske dece. Najvecu razliku medju generacijama pokazuje
grupa stanovnistva spanskog porekla: dok se deca izrazavaju
najbolje u jeziku zemlje domacina, roditelji su ostali povezani
sa jezikom porekla.
Porodicne
zajednice cine vecinu
Analiza
porodicne strukture doprinosi boljem razumevanju pitanja
migracije, posto porodica igra znacajnu ulogu kada je rec o
integraciji - recimo, preko pohadjanja skole dece - kao i preko
prenosenja porodicnih zivotnih navika i tradicija sa jedne
generacije na drugu. U ovom kontekstu pada u oci da migranti
Istocne Evrope i Balkana cesce zive u tradicionalnim porodicnim
zajednicama, kojima pripadaju uglavnom bracni parovi sa jednim
ili vise dece.
Tako
npr. 60% jugoslovenskih porodicnih zajednica, 58% turskih i 51%
portugalskih, sastoje se od bracnih parova sa decom. Bez obzira
sto su , zbog migracije, cesto porodice razdvojene, bar do
dolaska cijele porodice u zemlju, samci su kod stranog
stanovnistva rijedji u odnosu na broj osoba svajcarske
nacionalnosti. Izuzetak cine samo osobe nemackog i francuskog
porekla, koji cesto zive sami. U Svajcarskoj oko 27% osoba
nemackog i 24% francuskog drzavljanstva, zive sami, nasuprot
samo 6% pridoslih iz Turske i 4,5% iz Jugoslavije.
Savezni
popis stanovnistva: izvor detaljnih podataka o stranom
stanovnistvu u Svajcarskoj
Politicka
debata u vezi stranog stanovnistva dostigla je kulminantnu tacku
2004. godine prilikom usvajanja od Saveznih saveta novog zakona
o strancima, preko revidiranja zakona o azilu kao i preko
narodnog glasanja septembra ove godine u vezi parlamentarne
odluke o regularnoj i olaksavajucoj naturalizaciji mladih
migranata iz druge generacije.
Debata
pokazuje da su preko potrebno detaljne informacije u vezi
stranog stanovnistva, da bi se bolje razumeli migracioni
procesi, nacin zivota migranata i migrantkinja kao i model
integracije. Na osnovu rezultata saveznih popisa svake desete
godine, stavljaju se na raspolaganje takve informacije. Time ne
samo sto se omogucava identifikacija osoba stranog porekla, nego
i cinjenica da podaci mogu doprineti da se shvati prostorna
raspodela zajednica, prilike stanovanja, upotreba jezika koji je
u upotrebi na domacem regionu u porodici i u svakodnevnom
profesionalnom zivotu, religiozna orijentacija ili porodicne
zivotne tradicije. Posto je rec o kompletnom popisu, ovaj popis
pruza polaznu tacku i za analizu demografskih i socio-ekonomskih
osobina grupa stanovnistva stranog porekla prema zemljama
porekla, rodnih mesta i/ili aktualnog drzavljanstva.
Definiranje
pojma i procene za trecu generaciju
Na
osnovu podataka popisa stanovnistva, broj stranaca ispod 15
godina iz trece generacije moze se proceniti uzimajuci u obzir
samo decu, ciji je otac i/ili majka strane nacionalnosti
rodjen/o u Svajcarskoj. Nacrt zakona koji ce biti predlozen
Svajcarcima septembra ove godine, medjutim, odnosi se na decu
koja imaju najmanje jednog roditelja rodjenog u Svajcarskoj, ili
koji je ovde absolvirao obavezno skolovanje (5 godina obaveznog
skolovanja). Prema tome, proizilazi da na popisu stanovnistva
ovaj pojam je shvacen uze nego u parlamentarnoj odluci, za koju
ce se glasati iduceg septembra.
Da
bi dobili jednu potpunu procenu dimenzije trece generacije prema
definiciji parlamentarne odluke, vrednostima popisa 2000. godine
treba dodati jos sve osobe koje su ispunile 15 ili vise godina i
koje ispunjavaju ova merila, kao i osobe ciji roditelji nisu
rodjeni u Svajcarskoj, ali koji su ovde absolvirali 5 godina
obaveznog skolovanja. Takodjer, moraju se uzeti u obzir jos 2
500 novorodjene dece tokom jedne godine sa najmanje jednim
roditeljem rodjenim u Svajcarskoj. Ova vrednost bi se povecala
na 3 500 do 4 000, kada bi se ukljucile merila parlamentarne
odluke. BFS azurno radi, zajedno sa IMES-om, na osnovu
razlicitih statistickih izvora, za jednu precizniju procenu ove
brojke.
|
