|
İsviçre'de
bir çevre turu
PET
şişeler, gürültü kirliliği ve sekiz
dişli
ladin kabuk böcekleri
snc/
Zafer Sayar
Küçük
İsviçre, PET şişelerin geri kazanılmasıyla ilgili işlemlerin
yapıldığı Avrupa'nın en büyük ve en modern tesisine
sahip… Ülkede kullanılmış PET şişelerin toplanmasını sağlayan
zaten çok iyi işleyen bir sisteme bu tesis de eklenince, ortaya
büyük bir başarı çıkıyor. Bu atık maddelerin yüzde 70'i
doğaya zarar vermeden yeniden endüstriye kazandırılabiliyor.
Ancak İsviçre, çevreyi koruma konusunda gösterdiği bu duyarlılığı,
yine çevreyle ilgili bir başka konuda, gürültü kirliliğinde
gösteremiyor. Ülkede yarım milyon insanın, trafiğin yol açtığı
gürültüden belirgin sağlık sorunları yaşayacak düzeyde
rahatsız olduğu kaydediliyor. Bunun yılda yarım milyar franklık
ek sağlık harcamasına neden olduğu tahmin ediliyor. "Peki
sekiz dişli ladin kabuk böcekleri de ne?" diyorsanız, hep
birlikte kısa bir çevre turuna çıkmaya ne dersiniz?
Kullanılmış
PET şişeleri yeniden endüstriye
İsviçre'de
kullanılmış PET şişelerinin doğaya zarar vermeden ekonomiye
yeniden kazandırılması için kurulan sistem, başarıyla işliyor.
Frauenfeld'de bu amaçla kurulan tesis, Avrupa'daki benzerlerinin
en büyüğü olmasının yanı sıra en moderni olma sıfatını
da taşıyor. Beş milyon franka mal olan tesiste, saatte 140 bin
PET şişe, yeniden değerlendirilmek üzere renk ve malzemesine göre
ayrılabiliyor.
İstatistik
Dairesi'nin verdiği bilgiye göre, İsviçre'de yılda toplam ağırlığı
46 bin tonu bulan 1,2 milyar PET şişe kullanılıyor. Bu atıkların
toplanabilen yüzde 71'i ise özel işlemlerden geçirilerek bazı
spor giysileri, uyku tulumu, şeffaf büro kağıtları ve ambalaj
üretiminde kullanılmak üzere hammadde haline getiriliyor. PET
endüstrisi de, bu hammaddeden yararlanıyor.
İsviçre'de
PET şişelerin toplanması ve yeniden kazanılması için kurulan
sistemin tüm giderleri, tüketicilerin katkısıyla karşılanıyor
ve ekonomiye ek bir yük getirmediği gibi, bir gelir kaynağı da
oluşturuyor.
Tüketici,
satın alırken her PET şişeye, bunun yeniden kazanılması için
dört rappe ödüyor. Bu ek ödeme fiyata dahil olduğu için pek
çok tüketici aslında farkında olmadan sisteme katkı sunuyor.
İşte bu dört rappeler, bu amaçla kurulan "Recycling"
fonunda toplanıyor ve yeniden kazanma işlemleriyle ilgili bütün
harcamalar buradan karşılanıyor. Yetkililer, bu yolla 2003 yılında
fona giren para miktarının 43 milyon frank olduğunu
belirtiyorlar.
İsviçre'de
PET şişelerin toplanmasına halkın sunduğu katkı da giderek
artıyor. Depozit ödenmeyen PET şişelerin çoğu eskiden çöpe
atılırken, bugün alışveriş yerleri ve mahallelerdeki toplama
merkezlerinde toplanabiliyor. Yetkililer bu durumu, halkın çevre
koruma bilincindeki artışın yanı sıra fiyatları oldukça
pahalı olan çöp torbalarına da bağlıyorlar. Çoğu insan
oldukça fazla para ödediği çöp torbalarını PET şişelerle
doldurarak cüzdanına zarar vermek istemiyor.
Gürültü
kirliliği hasta ediyor
Uluslararası
Gürültüyle Mücadele Günü olarak ilan edilen 20 Nisan'da, İsviçre
Çevre Bakanlığı, gürültünün insan sağlığına verdiği
zararların boyutlarıyla ilgili resmi rakamları bir kez daha
kamuoyunun dikkatine sundu. Buna göre ülkede yarım milyonu aşkın
kişi, başta trafiğin yol açtığı olmak üzere, gürültü
kirliliğinden ciddi sağlık sorunları yaşayacak ölçüde
etkileniyor.
Bakanlık
bünyesinde gürültü kirliliğine karşı çalışmalar sürdüren
dairenin başkanı Urs Jörg, İsviçre'nin bu uluslararası güne
ilk kez katılmasının, toplumda yeni bir duyarlılığın doğmasına
vesile olmasını diliyor ve sorunun önemine dikkat çekiyor.
Gürültünün
insan sağlığını ne ölçüde olumsuz etkilediğinin çok kişi
tarafından tam olarak bilinmediğini söyleyen Jörg bunları bir
bir sıralıyor.
Gürültü
kirliliği, uyku ve konsantrasyon bozukluğuna yol açarak stres
reaksiyonlarının ortaya çıkmasına neden olabiliyor. Örneğin,
bir kamyonun çıkarttığı aşırı gürültü, kanda adrenalin
ve kortizon miktarlarını çoğaltıyor. Bu da tansiyonu yükseltiyor
ve kalp atışlarını hızlandırıyor.
Yapılan
araştırmalar gürültünün genel olarak kalp ve damar hastalıklarını
kışkırtıcı bir etkiye sahip olduğunu, özel olarak kalp
enfarktüsü riskini de arttırdığını gösteriyor.
İsviçreli
yetkili, “Gürültünün hastalıklara yol açtığı bilimsel açıdan
kanıtlanmış durumda” diyor ve sözlerine şöyle devam
ediyor:
"İsviçre’de
yaklaşık yarım milyon insan trafiğin doğurduğu gürültü
kirliliğinden sağlık sorunları yaşayacak şekilde rahatsız
oluyor. Uçak gürültüsünden ise yaklaşık 50 bin kişi
olumsuz yönde etkileniyor. Yapılan tahminlere göre, gürültü
kirliliği yılda yaklaşık olarak yarım milyar franklık ek sağlık
harcamasına mal oluyor."
Gürültü
kirliliğine karşı alınan önlemlerin fazla bir işe yaramadığı
anlaşılıyor ve bu da uzmanları kara kara düşündürmeye
devam ediyor.
Ladin
kabuk böcekleri: Niyetleri kötü
değil ama...
İsviçre'nin
uçsuz bucaksız ve olağanüstü bakımlı ormanları, minik bir
canlıya boyun eğmiş durumda... Biyoloji literatüründe Latince
"Ips Typographus" ismiyle yer alan ve pek tanınmayan bu
küçük canlının Türkçe'deki adı "sekiz dişli ladin
kabuk böceği"...
İsviçreli
yetkililer, kendi dillerindeki karşılıklarında "sekiz dişli"
gibi bir tanımlama olmadığı için diş sayısını saymayı akıl
etmemelerine rağmen, bu orman zararlısının ağaçları
devirmeye devam ettiğini kesin olarak biliyorlar.
Sekiz
dişli ladin kabuk böceklerinin, sadece geçtiğimiz yıl toplam
bir milyon metreküplük ağaca zarar verdiği kaydediliyor. 1999
yılından bu yana zarar gören toplam ağaç miktarı ise toplam
altı milyon metreküp olarak hesaplanıyor.
Burada
tarihlemenin 1999 yılına göre yapılması tesadüf değil. Hatırlanacağı
gibi, söz konusu yılda, patlayan "Lothar" fırtınası,
yerleşim birimlerinde olduğu gibi ormanlarda da büyük bir
tahribata yol açmıştı. Bu fırtınanın orman yaşamındaki en
önemli etkilerinden biri, daha sonra görülmeye başlanmış ve
sekiz dişli ladin kabuk böceklerinin sayısında olağanüstü
bir artış ortaya çıkmıştı.
Bu
şiddetli doğa olayı sonucu çam ağaçlarının kabuklarına
yerleşen bu canlılar, büyük bir hızla çoğaldıkları gibi
bir daha da sığındıkları yerden çıkmıyorlar.
Bu
olayda aşırı yaz sıcaklarının da etkisi olduğunu söyleyen
uzmanlar, bu yaz, kuraklık ve fırtına gibi olağanüstü
olaylarla karşılaşılmadığı takdirde sekiz dişli ladin
kabuk böceklerinin sayısında İsviçre çapında azalma
beklendiğini dile getiriyorlar.
|
