snc, sadece günlük haberle

yetinmiyor, İsviçre'deki

önemli gelişmeleri de mercek

altına alıyor.

snc dosyaları >>>

Basel yine rengarenk

Fasnacht kutlamaları

İsviçre'deki Fastnacht şenlikleri, pek çok halk kültüründeki bahar bayramlarıyla benzer bir kökene sahip.

snc/ zafer sayar

Fasnacht’ın başlangıç günü 6 Mart, baharın kendisi için düzenlenen şenliklere katılmadığı soğuk ve karlı bir kış günüydü. Buna rağmen kapıdaki bahar, doğanın yeniden canlanışı, pek çok başka halk geleneğinde olduğu gibi, Basel’de ve İsviçre’de de  karnavallar ve eğlencelerle karşılandı.

İsviçre karnavalları, mart ayı boyunca yörelere göre değişen tarihlerde yaşanıyor. Üç gün süren İsviçre karnavallarının en önemlilerinden biri sayılan Basel Fasnachtı ise, 6 Mart sabaha karşı başladı.

Baselliler, bütün bir yıl boyunca içlerinde taşıdıkları karnaval heyecanıyla, yine maskelerini ve özel giysilerini son olarak gözden geçirerek, son müzik provalarını yaparak, yılın mesajlarının yer aldığı süslü panoların son kez gözden geçirerek yine sabaha karşı şehrin merkezinde toplandılar.

Morgenstraich

Markplatz'daki kalabalık her yıl olduğu gibi yine heyecan içinde ve beklenen an nihayet geliyor. Sabaha karşı saat dörtte kilise çanlarıyla “Morgestraich“, Basellilerin Basel’in en güzel üç günü dediği Fasnacht başlıyor. Şehrin ışıkları söndürüldüğünde, binlerce insanın katıldığı etkileyici bir müzik şöleni ve fener alayı karanlığın içinde bütün azametiyle ortaya çıkıyor.

Fasnacht fenerleri, eski ve yeni motifleriyle her zamanki cazibesini korumaya devam ediyor. Fasnacht tarihi yaklaştığında artık bazı evlerdeki mutfakların, üzerlerinde son çalışmaların yapılması için fenerlere ayrıldığı bilinen bir olay. Yemekler dışardan getirtiliyor ya da dışarıda yenmeye başlanıyor. Pek çok Baselli, bu durumu kendileri açısından bir neşe kaynağı olarak görüyor.

Morgesraich’ı kaçıranlar, üç gün boyunca bu kaybı telafi etme imkanına sahipler. Zira, şenlikler gece gündüz demeden üç gün boyunca devam ediyor.

Bu yıl da geleneksel motifler, insanda ben bunu görmüştüm çağrışımları yapmış olsa da, yeni fikirleri de görmek mümkün. Yani, eski ile yeninin buluşmaları. İşte Fasnacht bunların ikisinden oluşuyor: Tekrarlar ve çağdaş espriler. Fasnacht toplumsal hayatın önemli bir unsuru Fasnacht, kuşkusuz, Basellilerin en büyük halk eğlencesi, ama sadece bu kadar değil. Aynı zamanda Basel’in en önemli sosyal kurumlarından biri. Bütün bir yıl boyunca hazırlıklarını sürdüren Fasnacht gruplarında ortaya çıkan ilişkiler, Basel’deki sosyal yaşamı büyük ölçüde etkiliyor.

Fasnacht üzerine kuşkusuz çok fazla şey söylenebilir. Fasnacht öyle bir halk şenliği ki, binlerce yıllık bir geçmişle bugün birlikte yaşıyor. Gruplar, taşıdıkları panolar ve dağıttıkları bildirilerle, yılın kendileri açısından en önemli olaylarını hicvediyorlar. Bu, bugüne ait bir özellik kuşkusuz. Ama peki ya takılan maskeler?

Maskelerin tarihi

Bu çok renkli halk eğlencelerinin en ilgi çekici yanı, belki de kullanılan maskeler. Ürkütücü ve komik motiflerin karışımından oluşan bu maskeler, ne anlama geliyor? Bugünle açıklanması imkansız olan bu gelenek nereden geliyor? Maskelerin verdiği mesaj ne?

Dilerseniz, maskelerin binlerce yıllık geçmişine doğru kısa bir yolculuğa çıkarak yazımıza son verelim.

Maskelerde yer alan motiflerin en eskileri, Hıristiyanlık dönemi öncesine dayanıyor. Bugün gördüğümüz korkutucu ve vahşi motiflerin, geçmiş dönemlerin ölü maskesiyle ilişkisi var. Ama tabii devamı da var. Çok eski tarihlerde maskeler, soğuk kış günlerinden sorumlu tutulan kötü ruhları kovalamak amacıyla kullanılmaya başlıyor.

Doğa olaylarının nedenleri anlaşılmaya başlandıkça, "kötü ruhlar" soğuk ve yıpratıcı kış mevsiminin sorumlusu oldukları şeklindeki suçlamalardan beraat ediyorlar. Böylelikle, gelenek de giderek eğlenceli bir hal almaya başlıyor. Zamanla, maskelere komik figürler ekleniyor ve artık kötü ruhlar bir mizah konusu, hatta aracı haline geliyor. İşte, Fasnacht’ın mizahi yönü de, bir halk şenliği haline gelmesi de bu dönemde ortaya çıkıyor.

Fasnacht'ın tarihi nasıl hesaplanıyor?

İlkbaharda ortaya çıkan ilk dolunay, Paskalya Bayramı’nın tarihini belirliyor. Basel'deki Fasnacht’ın ne zaman başlayacağı ise Paskalya tarihine göre hesaplanıyor. Paskalya Bayramı her zaman ilkbaharda yaşanan ilk dolunayın ardından gelen ilk pazar günü kutlanıyor. Morgestraich ise Paskalya'dan beş hafta ve altı gün önce yapılıyor.

Bu hesaba göre, yani 21 Mart’tan itibaren görünen ilk dolunaya göre tarihleme yapıldığı ve bu yıl baharın ilk dolunayı da 13 Nisan'da ortaya çıkacağı için, Paskalya da sonraki ilk pazar günü, yani 16 Nisan'da yaşanacak.

İşte bu yıl Basel Fasnachtı’nın 6 Mart tarihinde başlamasının nedeni de bu. Zira, 16 Nisan tarihinden 5 hafta 6 gün geriye gidildiğinde, karşımıza 6 Mart tarihi çıkıyor.

Hesabın biraz karışık gibi görünmesinin, olayın kendisinden mi yoksa havaların baharın karşılandığı ve kışın kovulduğuna aldırmayıp, olunca soğukluğuyla üstümüze çökmesinden mi kaynaklandığı ise tabii ki tartışma konusu...