snc, sadece günlük haberle

yetinmiyor, İsviçre'deki

önemli gelişmeleri de mercek

altına alıyor.

snc dosyaları >>>

İsviçreli seçmen, yabancı düşmanı propagandaların etkisinde kalarak yurttaşlık yasasını reddetti, ama 20. yüzyılda 5 kez hayır dediği annelik sigortasını bu kez kabul etti. (fotoğraf: spschweiz links.ch)

İsviçreli seçmen, "İslamiyet tehdidi" ile ürkütüldü

Yabancı düşmanlığı kazandı, göçmen

gençler kaybetti

Göçmenleri doğrudan ilgilendiren halkoylamalarının sonuçları 26 Eylül Pazar günü belli oldu. Yabancı statüsündeki gençlerin İsviçre yurttaşlığına geçişlerini kolaylaştıran yasa, seçmenlerin çoğunluğu tarafından reddedildi. Annelik sigortası yasası ise, seçmen desteğini kazanarak kesinleşti.

snc türkçe

haber ve araştırma dosyası

sevim civil -zafer sayar

İsviçre'deki çok az seçim ya da referandumun, 26 Eylül Pazar günü sonuçları belli olacak halkoylamaları kadar göçmenleri doğrudan ilgilendiren bir karaktere sahip olduğu biliniyordu. Seçmenlerin oyuna sunulan konulardan biri, göçmen kökenli gençlerin İsviçre yurttaşlığına geçişlerinin kolaylaştırılması olunca, bunun olağan olduğu da hemen anlaşılabiliyordu. Seçmen tercihine göre karara bağlanacak bir diğer konunun ise annelik sigortası olması, İsviçreli hemcinsleri gibi göçmen kadınların da dikkatlerinin halkoylamasına odaklanmasına yol açıyordu. 

Göçmenlerin sahip oldukları tek şey merak değildi kuşkusuz; aynı zamanda umutluydular da... Zira, gerek gençlerin yurttaşlığa geçişlerinin basitleştirilmesini mümkün kılacak yasa, gerekse annelik sigortasını düzenleyen yasa parlamentoda ezici bir çoğunlukla kabul edilmişti. Parlamentonun büyük kanadı ikinci kuşak gençlerin yurttaşlığa geçişlerini kolaylaştıran yasayı 41'e karşı 140 oyla, küçük kanadı ise tek bir karşı oy dahi kullanılmadan oybirliğiyle kabul etmişti. Yine üçüncü kuşak gençlere doğrudan İsviçre yurttaşlığı kazandıran yasa parlamentonun her iki kanadında da benzer bir sonuçla benimsenmişti. Yasa, Ulusal Temsilciler Meclisi'nde 40 karşı 149, Kanton Temsilcileri Meclisi'nde ise yine oybirliği ile, 38 oyla benimsenmişti. Annelik sigortası da, İsviçre parlamentosunda çok büyük bir çoğunluğun desteğini bulmuştu.

Saat 14.00: Yurttaşlık yasasının reddi kesinleşiyor

Göçmenlerin taşıdığı umut, 26 Eylül Pazar günü öğle saatlerinde yavaş yavaş yıkılmaya başladı. Halkoylamasından gelen ilk sonuçlar yeni yurttaşlık yasasının kabul edilmeyeceğinin ilk sinyallerini verir nitelikteydi. Saatler 14'ü gösterdiğinde ise, yurttaşlık yasasının reddi artık kesinlik kazanmıştı. Oy sayım işlemleri devam etmesine rağmen, kantonların çoğunluğunun yurttaşlık yasasına hayır dediği tam olarak belli olmuştu. Bir önerinin halkoylamasında kabulü için seçmen çoğunluğunun yanı sıra kantonların çoğunluğu tarafından da benimsenmesi gerektiğini bilenler, bundan sonra sonucun değişmeyeceğini anlamışlardı. Yeni yurttaşlık yasasına sadece Fransızca konuşulan kantonlarla Basel'in evet dediği, Almanca konuşulan 14 kantonla Tessin'in cevabının ise hayır olduğu kesindi. Sayımına devam edilen oyların miktarı, hiçbir kantonda durumu değiştirecek kadar fazla değildi.

Annelik sigortasında ise, başka bir endişe yaşanıyordu. Seçmen çoğunluğunun annelik sigortasını kabul ettiği anlaşılıyordu. Ancak, henüz kanton çoğunluğunun hangi taraftan yana olduğuyla ilgili belirsizlik sürüyordu.

Saat 16.00: Yurttaşlık yasasına seçmen de hayır diyor

Kanton çoğunluğunun yeni yurttaşlık yasasına hayır deyişinin kesinlik kazanmasının ardından, öğleden sonra saat dörtte seçmen çoğunluğunun cevabı da belli olmuştu: Hayır! Resmi olmayan sonuçlara göre, ikinci kuşak gençlere yurttaşlığa geçişte kolaylıklar getiren öneri yüzde 58, üçüncü kuşağa doğrudan yurttaşlık hakkı sağlayan öneri ise yüzde 52'lik hayır oyuyla reddedilmişti.

Kanton çoğunluğundan sonra halkın da hayır demesi, göçmenler açısından durumu daha da karartıyordu. Zira, halkoylaması sadece kanton çoğunluğu nedeniyle kaybedilse, en azından bundan sonra atılacak  adımlar için meşru ve kolaylaştırıcı bir zemin ortaya çıkabilirdi. Halkın çoğu tarafından desteklenen yeni yurttaşlık yasası, kısa süre sonra tekrar gündeme gelebilirdi. Ama, seçmen çoğunluğunun da hayır demesi, çözüm için düşünülebilecek pek çok yolu tıkamıştı.

Halk, "İslamiyet geliyor tehdidi" ile ürkütüldü

Parlamentoda ezici bir çoğunlukla kabul edilen yeni yurttaşlık yasasının İsviçre Hükümeti'nin de verdiği açık desteğe rağmen reddi, İsviçre'de göçmenlik sorununun çözümü için, daha uzun yıllara ihtiyaç duyulduğunu gösteriyordu. Sonuçların ortaya koyduğu bir başka gerçek de, İsviçre Halk Partisi SVP'nin halkoylaması öncesi düzenlediği yabancı düşmanlığını kışkırtan büyük propaganda kampanyasından halkın nasıl etkilendiği oluyordu. SVP, gazetelere verdiği ilanlarla, bastırdığı propaganda broşürleri ve afişlerle yabancı düşmanlığını ırkçılık boyutlarına tırmandırmış, burada da en çok "İslamiyet'in İsviçre'de egemenlik sağlama tehdidi"ni malzeme olarak kullanmıştı. Siyasal gözlemcilere göre, halkoylamasının sonuçlarından ve göçmen gençlerin kaybetmesinden daha da endişe verici olanı, bunun gerçekleşme biçimiydi. İsviçre halkı, yoğun bir yabancı düşmanı propaganda bombardımanına tutulmuş, bu da toplumda sarılması kolay olmayan bir yara açmıştı.

Saat 18.00: Artık İsviçre'nin de "Annelik Sigortası" var

Akşam saatlerine kadar belirginleşmeyen annelik sigortasının kaderi, saat altıya doğru açıklık kazandı. Annelik sigortası yasasının seçmenlerin yaklaşık yüzde 55'i tarafından desteklendiği öğleden sonra zaten belli olmuştu, ama kanton çoğunluğunun hangi yanda belireceği üzerindeki belirsizlik devam ediyordu.

Bu kez Almanca ve İtalyanca konuşulan kantonlar, Fransızca konuşulan kantonları yalnız bırakmamıştı. Annelik sigortasına Fransızca konuşulan kantonların verdiği desteğe Tessin, Zürih, Bern, Basel ve Baselland da katılınca seçmen çoğunluğuna, kanton çoğunluğu katılmış oluyordu.

İsviçre Televizyonu, sonucu, şu sözlerle duyuruyordu:

"1999 Anayasa referandumunda olduğu gibi, Fransızca ve İtalyanca konuşan Latin İsviçresi'ne, Alman İsviçresi'nin büyük şehirleri katılınca, annelik sigortası yasası referandum engelini aştı."

"Postaneler kapanmasın"a hayır

Halkoylamalarında yurttaşlık yasası ve annelik sigortası yasası gibi iki önemli konunun gölgesinde kalan "postaneler kapanmasın" önerisi de seçmen tercihine sunulmuştu. Küçük yerleşim birimlerindeki postanelerin sürekli kapatılıyor olmasına karşı halkı tavır almaya çağıran önerinin, seçmen tarafından kabul görmediği ancak akşamın geç saatlerinde kesinleşebildi. Zira, arada çok küçük bir oy farkı vardı ve sonuç olarak önerinin yüzde 50,23 ile reddedildiği ortaya çıktı.

Katılım oranı yüksek

Halkoylamalarına katılımın beklenenin çok üstünde olması, "yabancılar yasası" ve "annelik sigortası yasası" gibi çok önemli iki konuda İsviçreli seçmenin tavırsız kalmak istememesi şeklinde yorumlandı. Halkoylamalarına ilginin az olduğu, katılımın genellikle yüzde 40 civarında seyrettiği İsviçre'de, 26 Eylül akşamı açıklanan rakamlara göre seçmenlerin yüzde 53'ü oy kullandı.

kısa kısa...

yurttaşlık ve annelik sigortası yasası

Reddedilen yurttaşlık yasası

Parlamentoda kabul edilme tarihi: 

3 Ekim 2003

İki ana bölümden oluşuyordu:

1. İkinci kuşak gençlere kolaylaştırılmış yurttaşlık:

Ulusal Temsilciler Meclisi: 

140 kabul, 41 ret oyu

Kanton Temsilcileri Meclisi: 

40 kabul, 0 ret oyu

2. Üçüncü kuşağa doğrudan yurttaşlık hakkı

Ulusal Temsilciler Meclisi: 

149 kabul, 40 ret oyu

Kanton Temsilcileri Meclisi: 

38 kabul, 0 ret oyu

Halkoylamasında reddedilen yasa şu yenilikleri getiriyordu:

İkinci kuşak gençlerin yurttaşlığa geçişlerinin kolaylaştırılması

Yasa, yabancı kökenli gençlerin İsviçre genelinde uygulamaya konacak aynı işlemlerle kolaylaştırılmış yurttaşlık yasasından yararlanmasını öngörüyor. 14 ile 24 yaş arasındaki gençler, zorunlu eğitim yıllarının en az beş yılını İsviçre okullarında okumuşlar ve oturum hakkına sahiplerse, kolaylaştırılmış yurttaşlık yasasından faydalanabilecekler. Bunun dışında başvuru sahipleri, "yurttaşlığa başvurdukları kantonda en az iki yıl yaşıyor durumda olmak, İsviçre’ye uyum sağlamak, resmi dillerden birine hakim olmak ve yasalara saygı göstermek" koşullarını yerine getirmek zorundalar.

Üçüncü kuşak için doğrudan yurttaşlığa geçiş

Üçüncü kuşak çocuklar, anne ya da babalarından biri İsviçre’de doğmuş ya da yetişmişlerse, doğrudan İsviçre vatandaşlığına alınacaklar. Anne ya da babalarının en az beş yıllık bir oturuma sahip olmaları gerektiği önkoşulunun geçerli olduğu yeni yasadan, iltica başvurusunda bulunanların İsviçre’de doğan çocukları faydalanamayacaklar. Anne-babalar çocuklarının İsviçre yurttaşlığına geçişlerine karşı tavır alabilecekler. Bu durumda, çocuklar reşit oldukları zaman eğer İsviçre’de yaşıyorlarsa, anne ve babalarının verdiği kararın geri alınmasını talep edebilecekler ve böylelikle yurttaşlık hakkına sahip olabilecekler.

Zorunlu oturum sürelerinin kısaltılması

İkinci ve üçüncü kuşak gençlerin yurttaşlığa geçişlerinin kolaylaştırılmasının yanı sıra, olağan yurttaşlık işlemlerinde de basitleştirmeye gidilecek. İsviçre'de asgari oturma süresi 12 yıldan 8 yıla indirilecek, kanton ve belediyeler düzeyinde ise bu süre en fazla 3 yılla sınırlandırılmış olacak.

Yeni yurttaşlık yasasına karşı gelenler

Ulusal Temsilciler Meclisi’nde yapılan tartışmalarda ufak bir azınlık, 10 ile 20 yaş arasındaki ikinci kuşak gençlerin İsviçre’deki oturum yıllarının iki misli sayıldığını ve bunun yeterli olduğu fikrini savundu. İsviçre’de dünyaya gelen üçüncü kuşak çocukların doğrudan yurttaşlığa alınmalarının gereksiz olduğu ve ileri yaşlarda istedikleri zaman yurttaşlığa başvurabilecekleri de karşıtlar tarafından vurgulandı.

Halkoylaması öncesinde yurttaşlık yasasına karşı büyük bir kampanya başlatan İsviçre Halk Partisi (SVP), daha fazla yabancıyı yurttaşlığa alarak, yabancı nüfusla ilgili istatistiki verilerin düzeltilme amacı güdüldüğünü ve İsviçre yurttaşlığına geçişlerin kolaylaştırılmasıyla İsviçre’nin büyük bir göç akınıyla karşı karşıya geleceği kaygısını dile getirdi. Bu kampanyada, "İslamiyet geliyor tehdidi" baş motif olarak kullanıldı.

Kabul edilen annelik sigortası yasası

Parlamentoda kabul edilme tarihi: 

3 Ekim 2003

Ulusal Temsilciler Meclisi: 

146 kabul, 41 ret oyu

Kanton Temsilcileri Meclisi: 

31 kabul, 6 ret oyu

Halkoylamasında kabul edilen yasa şu yenilikleri getiriyor:

Annelik Sigortası Yasası ile, İsviçre'de anneler doğum sonrasındaki 14 haftalık sürede aylık ücretlerinin yüzde 80'ini almaya hak kazanmış oluyorlar. Annelik sigortası, ücretli çalışan kadınlar için olduğu gibi, kendi işyerlerinde ya da aile işletmelerinde çalışan kadınlar için de geçerli. Çalışır durumda olmayan kadınlar ise, annelik sigortası kapsamında değerlendirilmiyorlar.

Annelik sigortası kapsamına girmek için, en az dokuz ay sigortalı olmak ve bunun beş ayında çalışır durumda olmak koşulu arandığı gibi, yapılacak ödemeler de günde 172 franklık üst sınırı aşamayacak.

 26 Eylül Halkoylaması sonuçları

Üçüncü kuşağa doğrudan yurttaşlık hakkı

 ***

İkinci kuşağa kolaylaştırılmış yurttaşlık

Annelik Sigortası

“Herkese Postane Hizmeti”

Halk inisiyatifi ve halkoylaması

ne, nedir?

Halkoylaması

İsviçre’deki  politik sistem, “son sözü halk söyler” ilkesine göre oluşturulmuş.

“Bütün ülkelerde böyle söylenmiyor mu?” denebilir.

Ancak İsviçre’de bu söz, halkın yöneticileri seçmek için 4-5 yılda bir sandığa gitmesi olarak algılanmıyor.

“Yarı doğrudan demokrasi” tanımı da buradan kaynaklanıyor ve anayasal sistem, halkı parlamentonun üstündeki bir “yasama erki” olarak tanıyor.

Nasıl mı?

Her şeyden önce İsviçre’de parlamentonda kabul edilen bütün anayasa değişiklikleri, halkoylamasına sunulmak zorunda... Halkoylamasında kabul edilmeyen anayasa değişiklikleri, geçersiz sayılıyor. Ayrıca, halkın çoğunluğunun kabul etmesi de yeterli değil, aynı zamanda kantonların çoğunluğunun da benimsemesi gerekiyor bir anayasal değişikliği...

Bu durum, kaynağını İsviçre Anayasası’nın temel ilkelerinden alıyor. Anayasaya göre İsviçre, halk ve kantonların eşit ağırlığı üzerinde yükseliyor.

Evet, bütün anayasa değişiklikleri halkoylamasına sunulmak zorunda. Ancak aynı zorunluluk parlamentonun yasa ve benzeri kararları için söz konusu değil. Eğer parlamento kararına karşı geçerli bir “halk inisiyatifi” yoksa, karar yürürlüğe giriyor.

Halk inisiyatifi

İsviçre’de politik karar alma mekanizmasını, halk inisiyatifleri konusunda bilgi sahibi olmaksızın anlamak imkansız. Tüm anayasal değişikliklerin halkoylamasına sunulması zorunluluğundan yukarıda söz etmiştik. Eğer bu değişikliğe karşı bir seçenek sunulmadan halkoylaması sonucunda parlamento kararı kabul edilmezse, eski anayasa maddesi geçerliliğini korumaya devam ediyor.

Ancak, 18 ay içinde 100 bin seçmenin imzasıyla sunulan ve parlamento kararına karşı bir öneri ortaya çıkarsa, bu da halkoylamasına sunuluyor. İşte, halk inisiyatifi bu.

Anayasa değişikliklerinde halk inisiyatifleri için aranan koşullar, yasa ve benzeri parlamento kararları için değişiyor.

Parlamentonun anayasa değişikliği dışındaki kararlarına karşı, bir halk inisiyatifinin geçerli sayılması için,3 ay içinde 50 bin seçmenin imzasıyla sunulması gerekiyor. Budurumda halkinisiyatifi, halkoylamasına sunulma hakkını kazanmış oluyor.