snc: Kurumunuz ne zamandan beri var?

Rene Frei: "Aile ve Eğitim Danışmanlık Merkezi", kriz yıllarında bir dernek olarak kuruldu. O zamanlar kamu hizmetleri ya hiç geliştirilemiyordu ya da bu alanda güç bela ilerlemeler kaydedilebiliyordu. Çocuk sayısı çok olan ailelere, aile yardımı adı altında doğrudan yardım ve destek verilmeye çalışıldı. Kurum, ilerleyen yıllarla birlikte toplumsal değişimlere ayak uydurarak danışma ve terapiye de yönelerek yapısal bir değişime uğradı. Aynı şekilde merkezin adı da yeni gelişmelerle birlikte değişti.

Kurumunuzun çapı nedir ve verilen hizmet hangi mali kaynaklarla karşılıyor?

Kurumumuzda şu anda idari, sosyal hizmet ve psikoloji alanlarında 23 kişi çalışıyor. Merkezin çalışmaları, büyük ölçüde devlet sübvansiyonları ve merkezin hizmetlerinden yararlananların maddi imkanlarına göre yaptıkları ödemelerle finanse ediliyor.

İnsanlar ne tür problemleri olduğunda Aile ve Eğitim Danışmanlığı'na müracaat edebilirler?

Merkez, psikolojik danışmanlık ve terapi hizmeti veriyor; sosyal danışmanlık yoluyla aile ve beraberliklerde meydana gelen değişik sorunlarda yardım imkanı sunuyor. Örneğin ayrılık ya da boşanma halinde, ziyaretlerin düzenlenmesi gibi konularda çözüm yolu aranıyor. Bu merkeze eğitim ve gelişim problemleri olan çocuk veya gençlerin ebeveynleri de müracat edebilirler. Bunun dışında iş hayatı ile ilgili sorunlar, işsizlik ya da uzun süreli hastalık hali veya kaza neticesinde meydana gelen sorunlar, başvuru nedenleri arasında sayılabilir. Aynı şekilde borçlanma durumlarında ya da diğer mali sorunlara çözüm bulunması konusunda da yardım ediliyor.

Aile ve Eğitim Danışmanlığı Merkezi'nde sürekli grup hizmetleri de veriyoruz. Örneğin ebeveynleri ayrı yaşayan veya boşanmış olan çocuklara, ya da babalarıyla öyle ya da böyle hiçbir diyalogu olmayan erkek çocuklarına ve aynı şekilde ortak oyunlar oynayarak ve birlikte özgüven sağlayabilmek için bir şeyler yapmaya yönelik çocuk grupları mevcut. Anneler için de grup terapisi ve eğitim danışmanlığı grupları mevcut.

Aileler size başvurularını nasıl yapıyor ve danışmanlık hizmeti için ne kadar beklemeleri gerekiyor?

Kurumumuzdan yararlanmak isteyenler, genellikle telefonla başvuruyorlar. Sekreterlikteki danışma masasına gelip müracaatta bulunulduğu da oluyor. Başvuru sırasında en önemli kişisel bilgiler alınıyor ve aynı zamanda problem ya da problemlerin ne olduğu soruşturuluyor. Bu uygulama ile buraya müracaat eden kişilerin doğru adreste olup olmadıklarına bakılıyor ve gerekirse konuyla ilgili diğer kurumlara yönlendiriliyorlar.

Olağan durumlarda terapistlerin danışmanlık hizmetlerine çağrılmaları için yaklaşık bir ay beklemeleri gerekiyor. Son aylarda başvuruların çoğalmasıyla bekleme süresini, bir aydan iki aya çıkartmak zorunda kaldık. Acil durum olarak sınıflandırılan vakalarda müracaatta bulunan şahıslara bir hafta içerisinde randevu veriliyoruz.

Ailelere nasıl yaklaşıyorsunuz?

Başlangıçta ailenin tamamını bir arada görmek istiyoruz, ancak bu genellikle değişik nedenlerden dolayı pek mümkün olmuyor. Bunu istememizin nedeni, ailenin hangi konuda sorun yaşadığını görmek, ailede nelerin iyi yürüdüğünü yada geçmişte bu tür durumlar karşısında ne tür çözüm yollarına başvurulduğunu tespit etmek. Bununla, ailedeki alışkanlıkların, problemlerin ve bunların kaynaklarının toplam bir resmine ulaşılmaya çalışılıyor. Çoğu zaman üzerinde çalışacağımız konuyu tespit edebilmek için birkaç görüşmeye ihtiyaç duyuyoruz. Bu sürecin ardından bize başvuranlarla hedeflerin ne olacağı ve danışmanlık görüşmelerine ya da terapiye aileden kiminle devam edileceğine karar veriliyor.

Çalışmalar sırasında yeni konuların önem kazanması ve böylelikle yeni durum değerlendirmelerinin gündeme gelmesi da olası. Aile ayrılık sorunlarından dolayı, bir sosyal hizmetler uzmanından danışma hizmeti alırken, çocuğun da her hafta bir çocuk terapistini ziyaret etmesi gibi durumlar söz konusu olabiliyor.

İlk danışmanlık randevusu nasıl geçiyor, bunu kısaca aktarabilir misiniz?

Farz edelim ki, okul çağında iki çocuğu olan bir aile bütçe danışmanlığı için başvurdu. Aile fertlerinin tümü davet edilirken sadece ebeveynler randevuya geliyor. Kurum ve danışmanın ya da terapistin kendisini tanıtmasının ardından, başvuruda bulunanlar arzularını dile getiriyorlar. Kazançlarının az olduğunu ve bununla geçinemediklerini ayrıca evde bundan dolayı da sık sık kavgaların yaşandığını anlatıyorlar ki, burada suç hep karşı tarafa atılıyor. Bunun dışında da iş, çocukların durumu, sosyal ilişkiler hakkında genel sorular soruluyor ve çocukların neden bu görüşmeye gelmedikleri soruluyor. Ebeveynler çocuklarının önünde problemleri hakkında konuşmak istemediklerini söylüyorlar. Kısa ve geçici bir bütçe düzenleme çalışmasında, elde edilen gelirin geçim masraflarını karşılamaya yettiği, ancak, banka kredisi gibi bazı öteki taksitlerin de ödenmesi gerektiğinden, kalan paranın evin giderlerini karşılamaya yetmediği sonucu ortaya çıkıyor. Aynı zamanda bu görüşme esnasında adamın uzun bir işsizlik sürecinin ardından eskisine nazaran çok daha az kazandığını ve kadının part-time çalışmalardan elde ettiği gelirin de son yıllarda hiç artmadığını öğreniyoruz. Aynı şekilde ebeveynler, çocuklardan birinin okulda zorluk yaşadığını ve bunun için okul değişikliğinin tavsiye edildiğini anlatıyorlar.

Borç analizinin tam olarak çıkartılabilmesi ve gerçekçi bir bütçenin hazırlanabilmesi için yaklaşık bir saatin ardından iki görüşme daha ayarlanıyor. Başvuru sahipleri, bu görüşmelere gelirken yanlarında maaş bordrosu, sigorta belgeleri, banka ve çeşitli kiralama sözleşmelerini gibi belgeleri de getiriyorlar. Bunun dışında bir sonraki görüşmeye çocukların da gelmesi talep ediliyor. Başvuru sahiplerinden, bir sonraki randevuya kadar borçlanmalarının hikayesini yazmaları da istenebiliyor.

Bunların hepsi genel ortalamaya yönelik ama gerçeğe yakın örnekler. Maddi sorunların bir ilişkiyi nasıl etkileyebildiği ve çocukların da bundan doğrudan ya da dolaylı yoldan nasıl etkilendiği gözler önüne seriyor.

Ayrılık ve boşanma, eğitim ve ilişki sorunları gibi diğer konularda da ilk görüşme yaklaşık olarak bu şekilde gerçekleştiriliyor.

Sosyal hizmet ve psikoterapi arasındaki fark nedir?

Boşanma ve ayrılıkla ilgili borçlar, aile bütçesi, sigortalar ve hukuki sorunlarla ilgili sorunları olan kişiler, sosyal çalışma grubuna yönlendiriliyor. Aile ya da ikili ilişkilerdeki sorunlar, özel eğitim problemleri ya da bir çocuğun gelişiminde görülen tuhaflıklar gibi sorunlarla psikolojiden sorumlu ekip ilgileniyor. Sınıflandırılması pek mümkün olmayan ve birbirleriyle örtüşen alanlarla da sık sık karşılaşıyoruz. Meseleye bakışın danışma ya da terapi sürecinde de değiştiği oluyor ki, bu durumda aile bireylerinden biri, örneğin çocuk, durumun netleştirilebilmesi için bir çocuk terapistine yönlendirilebiliyor.

Terapi ve danışmanlık ne kadar sürüyor?

Danışmanlık ya da terapinin başında bize başvuranlarla birlikte kendimize belirli hedefler ve belirli bir danışma süresi koyuyoruz. Biz, ilgilendiğimiz insanlarla mümkün olduğu kadar az ama aynı zamanda da gerektiği kadar uzun süreli çalışmak istiyoruz. Beklentiler her zaman gerçekleştirilemiyor ya da insanlar belirli bir süre için bir terapi veya danışmaya ilgili taahhütler altına girmek istemiyorlar. Danışmalar iki ya da üç istişareden oluşabileceği gibi, bir aileye aylar hatta yıllarca refakat edilmesi ve destek verilmesi de gerekebilir.

Sadece hukuki yada mali konularda bilgi almak isteyen kişiler oluyor .Örneğin evlilik konusunda ya da aileye kazandırılmak istenen bir çocuk konusunda veya gelen kişiler evliliğin ayrılıkla sonuçlanması durumunda bunun maddi açıdan sonuçlarının ne olacağını öğrenmek istiyorlar. Bir yandan ortak yaşamda yaşanılan belli bir problem üzerine konuşmak üzere gelen evli çiftler var, diğer yandan da borçları olan aileler geliyor ve durumun düzeltilmesi için yardım ve destek bekliyorlar. Bazen sorunların ne olduğu açık ve net olarak ortada oluyor, ama problemin ne olduğunu ortaya çıkartabilmek için birkaç görüşmenin de gerekli olduğu durumlar oluyor.

Çoğu zaman insanların arzuladıkları sonuçlara ulaşamıyoruz. Mesela bir kadını kocasından koruyamıyoruz ya da eşini bir adam için terk etmiş bir kadının eşine dönmesini sağlayamıyoruz. Varolan borçları kapatamıyoruz veya daha geniş bir ev arandığında hemen arzu edilene uygun bir ev bulamıyoruz. Fakat biz bize başvuranların eş kaybı ya da herhangi başka bir olayı daha kolay atlatabilmeleri açısından onlarla uygun yolları sunuyoruz, çözüm yolu arayıp terapi yardımıyla da destek sağlayabiliyoruz.

Danışmanlık ve terapi, çoğu zaman dış ve iç dünyayla çatışma anlamını taşıyor. Eğer genişletecek olursak, bu, kendi değerlerini ve davranışlarını sorgulama ve farklı, beki de daha bilinçli davranmayı öğrenmedir.

İstatistiksel açıdan bakıldığında sorunlar her geçen yıl artıyor mu?

Son yıllarda vaka sayısında biraz artış oldu, fakat şunu söyleyebiliriz ki, problemlere bakış daha bir karmaşık hal aldı. Mesela; zayıf notların etkisi, staj yeri bulmada arttı, ya da günümüzde işsizlik, on yıl öncesine nazaran maddi ve manevi açıdan, aileleri çok daha fazla etkiliyor. Çünkü işsiz kalan birinin yeniden iş hayatına dönmesi on yıl öncesine nispeten birkaç aydan daha fazla süre istiyor. Bu doğrultuda ailelerde var olan gerginlik, işsizlikle pekiştirildiğinde daha da artıyor. Aynı şekilde bize başvuran, kaza ya da hastalık sonrası iş bulamayan erkeklerin sayısında da artış oldu. Bir diğer problem de, çoğunluğu göçmen genç yetişkinlerden oluşan ve zayıf notlarından dolayı kendilerine uygun bir staj alanı bulamayan ve iş piyasasında zaten pek şansı olmayanlar...

Şiddet alanındaki sayılarda artış oldu mu yada nasıl bir değişime uğradı?

Şiddet her zaman vardı, fakat zorbalık ve kabalık kesinlikle arttı. Örneğin eskiden de okul bahçesinde kavgalar oluyordu, fakat ağır yaralanmalar olmuyordu, ya da günümüzde kullanılan suç aletleri eskiden yoktu. Evlilikte uygulanan şiddet üzerine günümüzde daha fazla konuşuluyor ve yazılıyor ve son yıllarda yenilenen yardım ve danışma merkezleri bulunuyor. Aile içi şiddette genellikle kadınlar, eşlerini terk etmeye cesaret edemiyorlar. Aynı şekilde erkekler, kendileri için bir şey yapmak, daha iyi eş ve baba olabilmek için ve çocuklarına için iyi birer örnek olabilmek adına danışma hizmeti almaktan çoğu zaman kaçınıyorlar. Fakat önemli olan, bu olaylarda öncelikle sorumluluk taşıyanlar için de bir danışma imkanının sunulması ve bunun bu kişiler tarafından kabul görmesi...

Kurumun projeleri arasında kültürel içerikli konular da mevcut mu?

Biz esas olarak bir danışma merkeziyiz ve Basel Kantonu ile yaptığımız anlaşmadan dolayı net görevlerimiz var ve bu suretle özel projelerimiz yok. Bir yandan bu merkezde dahili geliştirme programları aracılığıyla çeşitli kültürler tanıtılıyor ve kültürel farklar ortaya çıkartılıyor. Diğer yandan da enstitümüzün olanaklarından yararlanan kişilerden, göçmenlerin günlük hayatına dair çok şey öğreniyoruz. Onların değişik değerlerini ve memleketlerinin özelliklerini tanıma fırsatımız oluyor. Bir de bu bağlamdaki sorunlu kişilerle ilgili problemlerin çoğunun kültürle hiç alakasının olmadığının görüyoruz. Borçlanmak kültüre has bir şey değildir. Bir kişinin şiddete maruz kalması acı bir olay, fakat bunun gerekçesi, kültürel olabilir de olmayabilir de...

Aile ve Eğitim Danışma Merkezi'nden yardım ve danışmanlık hizmeti almak, hatta herhangi bir kuruma başvurmak, genellikle değişik kültür ve değerlerle alakalı.

Ailede yaşanan sorunlar devam etmesine rağmen, bunlar üzerine konuşmak yerine hala bunlar bastırılıyor ve bu konu hakkında konuşmak yerine sessiz kalınıyor. En iyisi ailelerin geç kalmadan ve bardağı taşıran son damlayı beklemeden, yardım ve danışma hizmeti almaları...

Röportaj için teşekkür ediyoruz.